Doğru yazım gardırop biçimidir. Kelime üç hecelidir (gar-dı-rop), bitişik yazılır ve ikinci hecedeki ı sesi yazıda düşmez. Konuşmada sık duyulan gardrop, gardolap, kardolap ve gardorap biçimlerinin hiçbiri sözlükte yer almaz.
Gardırop nasıl yazılır: sözlüğün kaydettiği tek biçim
Türk Dil Kurumu'nun güncel sözlüğünde kelime yalnızca gardırop olarak geçer ve Fransızca kökenli olduğu belirtilir. Gardrop veya gardolap diye ayrı bir madde başı yoktur, bu yazımlar kabul edilmiş yan biçimler de değildir. Gardırop nasıl yazılır sorusunun TDK üzerinden cevabı bu kadar kısadır.
Asıl faydalı olan kısım, yaygın yanlışların birbirinden farklı sebeplerden doğduğunu görmektir. Sebebini bilmek doğrusunu akılda tutmayı kolaylaştırır.
| Yazım | Durum | Ortaya çıkma sebebi |
| gardırop | Doğru | Sözlükte kayıtlı tek biçim |
| gardrop | Yanlış | Hızlı konuşmada orta hecedeki ı sesinin duyulmaması |
| gardolap | Yanlış | Anlamı bilinmeyen ikinci parçanın tanıdık dolap kelimesine benzetilmesi |
| kardolap | Yanlış | Aynı benzetmenin üstüne baştaki g sesinin k olarak söylenmesi |
| gardorap | Yanlış | Kelime içindeki seslerin yer değiştirmesi |
| gardırob | Yanlış | Fransızca yazımdaki b sesinin olduğu gibi taşınması |
| gardirop | Yanlış | Klavyede noktasız ı yerine noktalı i yazılması |
Listedeki son satır dil bilgisiyle değil klavyeyle ilgilidir ve internette arama yapan kişilerde en sık görülen sapmalardan biridir. Noktalı i ile noktasız ı Türkçede ayrı iki harftir, birbirinin yerine kullanılmaz.
Gardırop nedir
Sözlükteki karşılığı elbise dolabıdır: giysilerin askıda veya rafta durduğu, kapaklı saklama mobilyası. Kelimenin ikinci bir kullanımı daha vardır. Bir kişinin sahip olduğu giysilerin tamamına da gardırop denir. Kış gardırobunu yenilemek cümlesindeki kullanım budur ve orada kastedilen mobilya değil, giysi topluluğudur.
Gardırop ile vestiyer aynı şey değildir. Vestiyer otel, tiyatro veya lokanta girişinde palto ve çantanın geçici olarak bırakıldığı yerdir. Gardırop ise evin içinde kalıcı saklama işini üstlenir.
Sık rastlanan bir kullanım hatası da gardırop dolabı tamlamasıdır. Gardırop kelimesi zaten dolap anlamını taşıdığı için bu tamlama aynı bilgiyi iki kez söyler. Tek başına gardırop demek yeterlidir.
Kelimenin kökeni: Fransızca garde-robe
Gardırop, Fransızca garde-robe sözünden gelir. Fransızcada garde korumak ve saklamak, robe ise giysi anlamındadır. Birebir çevrildiğinde kelime giysiyi saklayan demeye gelir.
Fransızcada bu söz başlangıçta mobilyayı değil, giysilerin saklandığı odayı veya bölmeyi anlatıyordu. Zamanla anlam daraldı ve aynı işi gören mobilyanın adı oldu. Aynı kökten gelen İngilizce wardrobe kelimesi bugün hem giysi dolabını hem de bir kişinin giysi topluluğunu karşılar. Türkçedeki iki anlamlılık tesadüf değildir, kaynak dildeki bu ikili kullanımın izidir.
Türkçe karşılığı ne
Gardırop için Türkçede elbise dolabı ve giysi dolabı karşılıkları kullanılır. İkisi de doğrudur, hatta sözlükteki tanımın kendisi zaten elbise dolabıdır. Aralarında anlam farkı yoktur, tercih meselesidir. Mobilya sektöründe ürün adı ve kategori adı olarak gardırop yerleşmiştir, günlük konuşmada ise elbise dolabı en az onun kadar anlaşılır. Bir metinde ikisini birlikte kullanmak da sorun çıkarmaz, tekrar hissi vermemek için yeterlidir.
Aynı yoldan gelen diğer mobilya kelimeleri
Türkçedeki mobilya sözlüğünün önemli bir bölümü Fransızcadan gelir. Kanepe canapé, konsol console, şifonyer chiffonnier, portmanto portemanteau, vitrin vitrine ve büfe buffet kelimelerinden alınmıştır. Bu sözcükler Türkçeye girerken ses yapısına uydurulmuş, kaynak dildeki yazım korunmamıştır.
Aynı grup, gardıropla aynı zorluğu da paylaşır. Kelimenin parçaları Türkçede anlam taşımadığı için konuşan kişi onları tanıdık seslere yaklaştırır ve söyleyiş kayar. Şifonyer yerine şifoniyer, portmanto yerine pormanto, komodin yerine komidin denmesinin sebebi budur. Gardolap da tam olarak bu ailenin bir üyesidir, tek farkı benzetmenin bu kez Türkçede çok kullanılan bir kelimeye, dolap kelimesine yapılmış olmasıdır.
Neden çok kişi gardrop yazıyor
Bu yazım kulaktan doğar. Türkçede vurgu çoğunlukla son heceye yakındır ve vurgusuz kalan dar ünlüler (ı, i, u, ü) hızlı konuşmada zayıflar. Gardırop kelimesinde ortadaki ı sesi tam bu konumdadır, bu yüzden konuşurken çoğu kişi kelimeyi iki hece gibi söyler.
Sesin konuşmada zayıflaması olağandır, ancak yazı konuşmanın birebir kaydı değildir. Burada kelimesi konuşurken burda, nerede kelimesi nerde diye söylenir, fakat yazıda tam biçimleri korunur. Gardırop yazılışı da aynı mantıkla ortadaki ünlüyü kaybetmez.
Gardırop mu gardolap mı
Gardolap yazımı gardroptan farklı bir yerden beslenir. Burada işin içinde ses kaybı değil, anlam arayışı vardır. Konuşan kişi kelimenin ikinci parçasını tanımaz, çünkü rop hecesinin Türkçede bir karşılığı yoktur. Zihin bu tanımadığı parçayı, nesnenin gerçekte ne olduğuna uyan tanıdık bir kelimeye, yani dolap kelimesine yaklaştırır. Dil biliminde bu yakıştırmaya halk etimolojisi denir.
Sonuç kulağa mantıklı gelir ama dil tarihi açısından tutarsızdır. Dolap kelimesi Türkçeye Arapça yoluyla girmiştir, gardırop ise Fransızcadan gelir. Gardolap iki ayrı dilden gelen parçaları birleştirir ve ne Fransızcada ne Türkçede karşılığı olan melez bir biçim üretir. Kardolap ile kardırop ise aynı benzetmenin üstüne baştaki g sesinin k olarak sertleşmesiyle oluşur. Bu söyleyiş bazı yörelerde yaygındır fakat yazı diline girmez.
Gardorap biçimi ise ses göçüşmesi ürünüdür, yani kelime içindeki iki ses yer değiştirir. Yanlış kelimesinin yalnış, kirpik kelimesinin kiprik diye söylenmesi de aynı eğilimin örnekleridir.
Sondaki p sesi ve ek alınca olan değişim
Fransızcada kelime b ile biter. Türkçede ise sözcük sonunda b, c, d, g sesleri kural olarak bulunmaz; alıntı kelimelerde bu sesler sertleşerek p, ç, t, k olur. Kitap, ilaç ve renk kelimelerinin sonundaki sertleşme aynı kuralın ürünüdür. Gardırop kelimesinin p ile bitmesinin sebebi budur.
Kural ek aşamasında tersine döner. Çok heceli kelimelerin sonundaki p sesi, ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde yumuşayarak b olur. Kitap kelimesi kitabı olur, gardırop kelimesi de gardırobu olur.
- Doğru: gardırobu, gardıroba, gardırobun, gardırobum, gardırobumuz
- Yanlış: gardıropu, gardıropa, gardıropun
- Değişmeyen biçimler: gardıroplar, gardıropta, gardıroptan, gardıroptaki
Ünsüzle başlayan ekler yumuşamayı tetiklemez, bu yüzden gardıroplar ve gardıropta biçimleri p ile yazılır. Yazımda en çok gözden kaçan ayrım budur: kelimenin kendisini doğru yazan biri, ek geldiğinde yine de gardıropu yazabilir. Ayırt etmenin pratik yolu, ekin ilk harfine bakmaktır. Ek bir ünlüyle başlıyorsa p sesi b olur, ünsüzle başlıyorsa olduğu gibi kalır.
Kuralın cümle içindeki hâli şöyle görünür:
- Yatak odasının gardırobu duvara sıfır yerleştirilmiş.
- Kışlık montları gardıroba kaldırdık.
- Genç odalarında iki kapaklı gardıroplar tercih ediliyor.
- Aradığın çanta gardıropta olabilir.
Sık sorulan sorular
Gardırop büyük harfle mi yazılır
Hayır. Gardırop bir cins isimdir ve cümle başında olmadığı sürece küçük harfle yazılır. Bir marka veya seri adının içinde geçtiğinde büyük harf o ada aittir, kelimenin kendisine değil.
Gardırop ile dolap arasında fark var mıdır
Dolap üst terimdir ve mutfak dolabından ayakkabılığa kadar kapaklı saklama mobilyalarının tamamını kapsar. Gardırop ise özel olarak giysi saklamaya ayrılmış olanıdır. Her gardırop bir dolaptır, her dolap gardırop değildir.
Kelime satır sonunda nasıl bölünür
Hece sınırları gar-dı-rop biçimindedir, bölme de bu sınırlardan yapılır. Gard-ırop veya gardır-op gibi bölmeler hece yapısına uymaz.
Doğru kelime doğru ürünü bulmayı kolaylaştırır
Yazım bilgisi burada pratik bir işe de yarar. Mobilya ararken gardolap veya gardrop yazan bir kullanıcı, ürünlerin gerçekte listelendiği kelimeden farklı bir kelimeyle arama yapmış olur. Arama motorları çoğu yazım hatasını düzeltir, fakat ürün adlarında ve kategori filtrelerinde doğru kelime her zaman daha isabetli sonuç verir.
Kelimenin karşıladığı mobilyayı kapak sayısına, sürgülü ya da menteşeli oluşuna ve aynalı olup olmamasına göre seçebilirsiniz. Farklı ölçü ve iç düzenlerdeki seçenekleri gardırop modelleri sayfasından inceleyebilir, geniş yatak odalarında tercih edilen yüksek hacimli kurgular için 6 kapaklı gardırop modelleri bölümüne bakabilirsiniz.